Audiometria tonalna: Jak przebiega badanie i co mówią wyniki?

Jako ekspert w dziedzinie protetyki słuchu, często spotykam się z pytaniami o audiometrię tonalną. To badanie jest absolutnie kluczowe w diagnostyce problemów ze słuchem i pozwala mi, a także innym specjalistom, precyzyjnie zrozumieć, co dzieje się z Twoim słuchem. W tym artykule przeprowadzę Cię przez cały proces, od przygotowania, przez przebieg, aż po interpretację wyników, abyś czuł się pewnie i świadomie podchodził do swojego zdrowia słuchowego.

Czym jest audiometria tonalna i dlaczego to badanie jest tak ważne?

Czym dokładnie jest audiometria tonalna i dlaczego jest tak ważna?

Audiometria tonalna to kluczowe, subiektywne badanie słuchu, które pozwala nam ocenić Twój próg słyszenia, czyli najcichszy dźwięk, jaki jesteś w stanie usłyszeć. Moim celem podczas tego badania jest precyzyjne określenie rodzaju i głębokości ewentualnego niedosłuchu czy jest to niedosłuch przewodzeniowy, odbiorczy, czy może mieszany. W Polsce jest to podstawowe badanie w diagnostyce wszelkich problemów ze słuchem, zlecane zarówno przez lekarzy laryngologów, jak i audiologów, ponieważ dostarcza fundamentalnych informacji o stanie Twojego narządu słuchu.

Kto powinien rozważyć to badanie? Główne wskazania i objawy

Z mojego doświadczenia wynika, że wiele osób zgłasza się na audiometrię tonalną z różnymi obawami. Główne wskazania do wykonania tego badania to:

• Zgłaszane przez pacjenta problemy ze słuchem, takie jak ogólne gorsze słyszenie, trudności w rozumieniu mowy, szczególnie w hałasie.
• Obecność szumów usznych, które mogą być sygnałem problemów ze słuchem.
• Częste zawroty głowy, które czasem są powiązane z zaburzeniami słuchu.
• Nagłe, niewyjaśnione pogorszenie słuchu.
• Konieczność kontroli stanu słuchu w medycynie pracy, szczególnie u osób narażonych na hałas.
• Potrzeba precyzyjnej oceny słuchu przed doborem aparatu słuchowego.

Badanie na NFZ czy prywatnie? Porównanie dostępności i kosztów

Dobra wiadomość jest taka, że audiometria tonalna jest badaniem szeroko dostępnym w Polsce. Możesz je wykonać w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), ale pamiętaj, że potrzebujesz do tego skierowania od lekarza laryngologa lub audiologa. Alternatywnie, jeśli zależy Ci na szybszym terminie lub preferujesz konkretną placówkę, badanie to jest również dostępne prywatnie w wielu gabinetach protetyki słuchu oraz placówkach medycznych. Koszt badania prywatnego zazwyczaj waha się w przedziale od 80 do 150 zł, co moim zdaniem jest rozsądną ceną za tak istotną diagnostykę.

Jak się przygotować do badania audiometrycznego?

Czy badanie wymaga specjalnych przygotowań? Proste kroki przed wizytą

Jedną z zalet audiometrii tonalnej jest to, że nie wymaga ona specjalnego, skomplikowanego przygotowania. Nie musisz być na czczo ani odstawiać leków. Jednakże, zawsze zalecam moim pacjentom, aby byli wypoczęci przed wizytą. Co ważne, staraj się unikać przebywania w dużym hałasie bezpośrednio przed badaniem na przykład nie słuchaj głośnej muzyki w słuchawkach ani nie pracuj w głośnym otoczeniu. To pomoże zapewnić najbardziej miarodajne wyniki. Zawsze też proszę, abyś poinformował osobę przeprowadzającą badanie o wszelkich dolegliwościach, takich jak szumy uszne, zawroty głowy czy przebyte infekcje ucha. Te informacje mogą być dla mnie bardzo cenne.

Audiometria tonalna krok po kroku: czego się spodziewać?

Wyciszona kabina i słuchawki, czyli jak wygląda stanowisko do badania

Kiedy przyjdziesz na badanie, zobaczysz specjalną, wyciszoną kabinę akustyczną. Jest ona zaprojektowana tak, aby eliminować wszelkie zewnętrzne dźwięki, co jest kluczowe dla precyzyjnych wyników. W środku zostaniesz poproszony o założenie słuchawek na uszy. To właśnie przez nie będę prezentował Ci różne tony. Nie ma się czego obawiać to standardowe i komfortowe środowisko badania.

Na czym polega Twoja rola? Instrukcja dla pacjenta

Twoja rola podczas audiometrii tonalnej jest bardzo prosta, ale niezwykle ważna. Oto, czego będziesz musiał się spodziewać:

1. Zostaniesz poproszony o zajęcie miejsca w wyciszonej kabinie i założenie słuchawek.
2. Otrzymasz do ręki specjalny przycisk. Twoim zadaniem będzie naciśnięcie go w momencie, gdy usłyszysz jakikolwiek dźwięk nawet ten najcichszy, ledwo słyszalny.
3. Ja, jako protetyk słuchu lub audiolog, będę prezentował Ci serię tonów o różnej częstotliwości (od niskich do wysokich) i natężeniu (od cichych do głośniejszych).
4. Pamiętaj, że liczy się każda reakcja. Jeśli masz wątpliwości, czy usłyszałeś dźwięk, lepiej naciśnij przycisk. Ważne jest, abyś reagował na najdelikatniejsze sygnały.
5. Badanie jest przeprowadzane osobno dla każdego ucha.

Przewodnictwo powietrzne a kostne dlaczego badamy słuch na dwa sposoby?

Podczas audiometrii tonalnej badamy słuch na dwa sposoby: poprzez przewodnictwo powietrzne i przewodnictwo kostne. Przewodnictwo powietrzne to to, co większość z nas rozumie jako "słyszenie" dźwięki docierają do ucha przez przewód słuchowy i błonę bębenkową (za pomocą słuchawek). Przewodnictwo kostne natomiast polega na bezpośrednim przekazywaniu drgań do ucha wewnętrznego za pomocą specjalnego wibratora umieszczonego na kości za uchem. To rozróżnienie jest dla mnie kluczowe, ponieważ pozwala mi zróżnicować typ niedosłuchu i określić, na którym etapie drogi słuchowej leży problem.

Czy audiometria tonalna boli i ile czasu trwa?

Mogę Cię zapewnić, że audiometria tonalna jest całkowicie bezbolesna i nieinwazyjna. To komfortowe badanie, które nie wiąże się z żadnym dyskomfortem. Cała procedura, od momentu wejścia do kabiny do jej opuszczenia, trwa zazwyczaj od 20 do 30 minut. Czas ten może się nieznacznie różnić w zależności od indywidualnych reakcji pacjenta i złożoności przypadku, ale zawsze staram się, aby badanie było jak najbardziej efektywne i nie zajmowało zbyt wiele Twojego czasu.

Zrozum swój audiogram: przewodnik po wynikach badania słuchu

Co oznaczają krzywe, kolory i symbole na wykresie?

Wynikiem audiometrii tonalnej jest audiogram specjalny wykres, który w czytelny sposób pokazuje Twój próg słyszenia dla poszczególnych częstotliwości wyrażony w decybelach (dB HL). Na audiogramie zobaczysz dwie główne krzywe. Wyniki przedstawiane są osobno dla ucha prawego (zazwyczaj oznaczane kolorem czerwonym) i ucha lewego (kolor niebieski). Krzywa przewodnictwa kostnego, którą również zaznaczamy na wykresie, jest niezwykle ważna, ponieważ pozwala nam zróżnicować typ niedosłuchu, o czym opowiem za chwilę.

Decybele i herce czyli jak interpretować osie audiogramu

Aby dobrze zrozumieć audiogram, musisz wiedzieć, co oznaczają jego osie. Oś pionowa na audiogramie reprezentuje natężenie dźwięku (głośność), mierzone w decybelach (dB HL). Im niżej na osi znajduje się punkt, tym głośniejszy dźwięk musiałeś usłyszeć, co wskazuje na gorszy słuch. Z kolei oś pozioma przedstawia częstotliwość (wysokość tonu), mierzoną w hercach (Hz). Od lewej do prawej strony wykresu znajdziesz dźwięki od niskich (np. basowych) do wysokich (np. piskliwych). Dzięki temu widzimy, jak słyszysz różne tony.

Próg słyszenia w normie jakie wartości o tym świadczą?

Zgodnie z przyjętymi normami, mówimy o słuchu w normie, gdy Twój próg słyszenia wynosi do 20 dB HL dla wszystkich badanych częstotliwości. Oznacza to, że jesteś w stanie usłyszeć bardzo ciche dźwięki, co świadczy o prawidłowym funkcjonowaniu narządu słuchu. Jeśli Twoje progi słyszenia przekraczają tę wartość, możemy mówić o niedosłuchu.

Rodzaje niedosłuchu wykrywane przez audiometrię tonalną

Audiometria tonalna jest niezwykle skuteczna w identyfikacji różnych rodzajów niedosłuchu. Jako specjalista, na podstawie audiogramu mogę określić, gdzie leży problem.

Niedosłuch przewodzeniowy gdy dźwięk ma problem z dotarciem do ucha wewnętrznego

Niedosłuch przewodzeniowy występuje, gdy dźwięk ma trudności z dotarciem do ucha wewnętrznego. Może to być spowodowane problemami w uchu zewnętrznym (np. zatkanie woskowiną) lub środkowym (np. perforacja błony bębenkowej, płyn w uchu środkowym, otoskleroza). Na audiogramie charakteryzuje się on tym, że krzywa przewodnictwa powietrznego jest znacznie gorsza niż krzywa przewodnictwa kostnego.

Niedosłuch odbiorczy (ślimakowy) kiedy problem leży w komórkach słuchowych

W przypadku niedosłuchu odbiorczego, problem leży bezpośrednio w komórkach słuchowych ucha wewnętrznego (ślimaku) lub nerwie słuchowym. Jest to najczęstszy typ niedosłuchu, często związany z wiekiem (starczowzroczność) lub ekspozycją na hałas. Na audiogramie zarówno krzywa przewodnictwa powietrznego, jak i kostnego są obniżone i zazwyczaj biegną blisko siebie.

Niedosłuch mieszany połączenie obu typów zaburzeń

Jak sama nazwa wskazuje, niedosłuch mieszany to połączenie niedosłuchu przewodzeniowego i odbiorczego. Oznacza to, że występują problemy zarówno z przewodzeniem dźwięku do ucha wewnętrznego, jak i z funkcjonowaniem samego ucha wewnętrznego. Na audiogramie widać wtedy obniżenie obu krzywych, ale z wyraźną różnicą między nimi.

Klasyfikacja niedosłuchu według głębokości

W Polsce, niedosłuch klasyfikujemy również według jego głębokości, bazując na wartości progu słyszenia w dB HL. Oto, jak to wygląda:

• Norma: Próg słyszenia do 20 dB HL. Słyszysz doskonale.
• Lekki niedosłuch: 21-40 dB HL. Możesz mieć trudności w rozumieniu szeptu lub cichej mowy, zwłaszcza w hałasie. Często pacjenci tego nie zauważają.
• Średni niedosłuch: 41-70 dB HL. Zazwyczaj pojawiają się już wyraźne problemy ze zrozumieniem mowy, szczególnie w większym hałasie lub na odległość.
• Głęboki niedosłuch: 71-90 dB HL. Rozumienie mowy jest mocno utrudnione, często tylko głośnej mowy z bliska. Komunikacja staje się wyzwaniem.
• Głuchota (niedosłuch głęboki resztkowy): powyżej 91 dB HL. Słuch jest bardzo mocno upośledzony, często pacjent słyszy tylko bardzo głośne dźwięki lub wcale.

Co dalej po badaniu? Interpretacja wyników i kolejne kroki

Kiedy wynik wskazuje na potrzebę noszenia aparatu słuchowego?

Audiometria tonalna jest dla mnie niezbędnym narzędziem przy doborze aparatu słuchowego. Kiedy wyniki badania wskazują na znaczący niedosłuch, na przykład średni do głębokiego, często rekomenduję noszenie aparatu słuchowego. Aparat słuchowy ma za zadanie wzmocnić dźwięki i dostosować je do Twoich indywidualnych potrzeb słuchowych, co znacząco poprawia jakość życia, umożliwiając swobodniejszą komunikację i uczestnictwo w codziennych aktywnościach. Moim celem jest zawsze znalezienie najlepszego rozwiązania, które pozwoli Ci ponownie cieszyć się pełnią dźwięków.

Przeczytaj również: Test glukozy: Nudności, osłabienie? Jak przetrwać i odzyskać siły

Dalsza diagnostyka i leczenie co może zlecić lekarz po analizie audiogramu?

Po dokładnej analizie audiogramu, lekarz (laryngolog lub audiolog) podejmie decyzję o dalszych krokach. W zależności od zdiagnozowanego typu i głębokości niedosłuchu oraz jego potencjalnych przyczyn, może zlecić dalszą diagnostykę. Mogą to być inne badania słuchu, takie jak audiometria impedancyjna, otoemisje akustyczne czy ABR, aby uzyskać pełniejszy obraz. W niektórych przypadkach, gdy niedosłuch ma odwracalne przyczyny (np. infekcja, woskowina), lekarz może zaproponować odpowiedni plan leczenia farmakologicznego lub zabiegowego. Jeśli niedosłuch jest trwały, tak jak wspomniałem, często rozważana jest protetyka słuchu, czyli dobór aparatu słuchowego.